ŚCIĄGI.PL :: Motywy antyczne w literaturze nowożytnej

> Strona główna

Szukaj ściągi
Szukanie zaawansowane | Dodaj prace

Temat: Motywy antyczne w literaturze nowożytnej

Motywy antyczne w literaturze nowożytnej

We współczesnej literaturze i sztuce spotykamy motywy antyczne, w tym mitologiczne w postaci elementów mitów, postaci mitycznych, autorów antycznych, gatunków literackich antyku, dzieł sztuki oraz myśli antycznej.

Zbigniew Herbert - "Nike, która się waha"

Poeta wykorzystuje dwa pojęcia mitologiczne: Nike oraz obol. Treść wiersza dotyczy wojny, więc Nike, bogini zwycięstwa, służy poecie do rozważań nad jej charakterem. Obol w tym tekście to cena, jaką płacą żołnierze za obronę ojczyzny, w przenośni - śmierć.

Zdaniem poety wojna jest zjawiskiem absurdalnym, gdyż godzi przede wszystkim w ludzi młodych, którzy nie zaznali jeszcze smaku życia i jednakowo uśmierca bohaterów jak i tchórzy. Ojczyzny trzeba jednak bronić, choć często płaci się za to ofiarą życia.

Ernest Bryll "Wciąż o Ikarach głoszą"

Dedal i Ikar to synonimy dwóch odmiennych postaw w życiu - romantycznej i racjonalistycznej. Pierwsza jest piękna, frapująca, ale druga praktyczna, przynosząca korzyści. Poeta opowiada się za postacią Dedala.

Krzysztof Kamil Baczyński "Orfeusz w lesie"

Poemat napisany w lutym 1942 r., czyli w czasie trudnych dni okupacji hilterowskiej. Motywem są dzieje miłości Orfeusza do Eurydyki i jego geniuszu muzycznego. Orfeusz próbuje muzyką przywrócić do życia ukochaną - Eurydykę. Orfeusz przegrał - nie odzyskał Eurydyki, ale poeta mówi

..., dąb zawołał "Zbudź się.

Czas na ciebie, czeka lira, nowej pieśni głodna,

wdrąż się w ziemię, bij o niebo, serca przepal do dna.

Ze mną, boski Orfeuszu, zmierz muzyczną siłę,

mnie pokonasz - śmierć przemożesz, którą zwyciężyłem.

Popatrz: uschnie moda łoza, runie smukła jodła,

patrz: topole śmierć podcięła, ale mnie nie zmogła.

W niebo śpiewem rosnę, w ziemię korzeniami wrastam,

me milczenie jest strumieniem, a ma pieśń liściasta!"

Orfeusz przegrywa, ale

"Eurydyko, porażka jest słodka.

Chwała tobie, któryś mnie zwyciężył."

Pieśń, wołanie, o przywrócenie wartości odebranych człowiekowi jest koniecznością. Czeka go wiele trudów, także klęsk i drobnych porażek. Nigdy jednak nie straci swojej godności i wartości.

Kulturotwórcza rola antyku (dawniej i dziś)

Starożytna Grecja i Rzym, ich dokonania kulturowe, historyczne i cywilizacyjne wpłynęły na rozwój całej Europy. Wiele kolejnych epok literackich siegało po dawno wypróbowane wzory nazwane pózniej klasycznymi. Następcy korzystali nie tylko z tematów, motywów, toposów, ale także z utrwalonych już gatunków literackich. W starożytności powstały podwaliny pod sztukę, nazwaną później sztuką antyczną, jak również literaturę. Powstały wtedy pierwsze dramaty, poezje i słynne poematy - "Iliada" i "Odyseja". Stworzone zostały wtedy podstawy nauk ścisłych oraz szeroko rozwinęła się filozofia.

Na literaturze antycznej wzorowało się wielu późniejszych pisarzy. Całe Odrodzenie i Oświecenie było pod wpływem literatury i sztuki antycznej. Wspomnieć należy o "Odprawie posłów greckich" Jana Kochanowskiego. Jest to dramat, który wzorowany jest na klasycznym dramacie antycznym i jest swego rodzaju wprowadzeniem do "Iliady" Homera. Akcja dramatu jest umieszczona w Troi tuż przed wybuchem wojny. Do miasta przybywają posłowie greccy, by odzyskać Helenę i nie dopuścić do wojny. Patrioci próbują przekonać króla Priama, ażeby oddał porwaną. Jednak egoistyczny królewicz przekupuje radę królewską, która odprawia posłów z niczym.

Szeroko był wykorzystywany, szczególnie w romantyzmie, motyw prometeizmu. Przykładem może być "Kordian" Juliusza Słowackiego.

W antyku powstały związki frazeologiczne, używane do dzisiaj:

- pięta Achillesa - oznaczająca szczególnie czułe miejsce

- Achilles został w dzieciństwie wykąpany w Styksie. Matka kąpiąc go trzymała za piętę. Uczyniła go w ten sposób odpornym na wszelką broń. Zginął ugodzony przez Parysa wlaśnie w piętę.

- nić Ariadny - oznacza udzielenie komuś pomocy w trudnej sytuacji

- Ariadna dała Tezeuszowi kłębek nici, kiedy szedł do labiryntu zabić Minotaura. Po zabiciu go wydostał się właśnie dzięki tej nici.

- róg obfitości - oznacza bogactwo, spełnienie wszystkich marzeń

- młodym Zeusem opiekowała się koza Amaltea. Pewnego razu złamala sobie róg, który Zeus pobłogosławił i odtąd róg wypełniał się wszystkim, czego zażyczył sobie właściciel;

- Sodoma i Gomora - oznacza nieporządek, bałagan, miejsce zła i rozpusty

- Sodoma i Gomora były miastami w których panowało zło i przemoc. Bóg postanowił je zniszczyć;

- kainowe piętno- jest to piętno zabójcy

- Adam i Ewa mieli dwóch synów: Kaina i Abla. Kain byl zazdrosny o to, ze Bóg był bardziej zadowolony z ofiar Abla. Było to powodem zabójstwa Abla.

Inne związki frazeologiczne powstałe w starożytności to:

- zakazany owoc

- puszka Pandory

- syzyfowa praca

- olimpijski spokój

- wieża Babel

- salomonowy wyrok

Wygenerowano: 2006-05-03