ŚCIĄGI.PL :: Ogólne wiadomości o Biblii

> Strona główna

Szukaj ściągi
Szukanie zaawansowane | Dodaj prace

Temat: Ogólne wiadomości o Biblii

Ogólne wiadomości o Biblii

geneza,

czas powstania,

autorzy,

języki,

podział

rodzaje ksiąg,

gatunki,

przekłady greckie, łacińskie i polskie.

Przekłady psalmów na język polski - autorzy, specyfika pracy tłumacza psalmów,

pojęcia: werset, paralelizm.

BIBLIA

GENEZA

Nazwa “Biblia” pochodzi od greckiego słowa “biblios” - łodyga papirusa.

Stary Testament przedstawia dzieje Żydów od czasów legendarnych (XVIII w. p.n.e.) po rok 1500 p.n.e.

Nowy Testament przedstawia życie Jezusa i gmin przedchrześcijańskich.

CZAS POWSTANIA

Nim Biblia przybrała postać Świętej Księgi, istniała w tradycji ustnej.

Stary Testament (ST) tworzony był w ciągu wieków; od XIII w. p.n.e. do I w. n.e. Powstanie ksiąg Nowego Testamentu (NT) ustala się na czas od 51 do 96 r. po narodzeniu Chrystusa.

AUTORZY

Prawie żadna księga ST nie została napisana przez jednego człowieka ani też jednym ciągiem. Pierwotny zapis rozszerzał się i był uzupełniany nowymi komentarzami. Większość autorów pozostała anonimowa.

Księgi z tekstami prawnymi przypisuje się Mojżeszowi, twórcy prawa izraelskiego, księgi tzw. mądrościowe - królowi Salomonowi, a hymny i psalmy - królowi Dawidowi.

Autorzy NT (powstał w ciągu jednego stulecia) byli sobie współcześni lub należeli do sąsiadujących pokoleń. Jezus nie pozostawił po sobie spuścizny literackiej, toteż Jego czyny i słowa przekazywali w Ewangeliach uczniowie

JĘZYKI:

Biblię zapisano w języku hebrajskim i greckim. W czasach Jezusa powszechnie w Palestynie używano języka aramejskiego, zbliżonego do hebrajskiego. Starożytny hebrajski był językiem sakralnym, pisanym. Jednak chcąc zapewnić zebranym w synagodze lepsze zrozumienie czytanych tekstów, posługiwano się parafrazami, czyli omówieniami aramejskimi.

Stary Testament powstał w języku hebrajskim, z wyjątkiem niektórych ksiąg tzw. deuterokanonicznych (grec. deuteros = drugi, kanon = reguła wiary), tj. nieco później zaliczonych do Pisma św., a powstałych:

a) w jęz. hebrajskim lub aramejskim (np. księgi Barucha, Estery, Pierwsza Machabejska, Tobiasza, Judyty), które później przełożono na język grecki. Tu należy zaliczyć także Księgę Ezdrasza, nie należącą jednak do ksiąg deuterokanonicznych;

b) w jęz. hebrajskim czy greckim (Księga Syracydesa).

Księgi Nowego Testamentu powstały w języku greckim.

PODZIAŁ, RODZAJE KSIĄG:

Biblia nie jest księga jednolitą. Na jej treść składa się zbiór pism judaistycznych, zawartych w ST (46 ksiąg) i chrześcijańskich w NT (27 ksiąg) (słowo testament znaczy Przymierze, jakie Bóg zawarł z wybranym narodem Izraela)

Wszystkie księgi ST i NT dzielimy na trzy grupy:

· historyczne:

ST:

Pięcioksiąg Mojżesza (Księga: Rodzaju, Wyjścia, Kapłańska, Liczb, Powtórzonego Prawa),

Księgi Jozuego

Sędziów

Samuela

Królewskie

NT:

Ewangelie (Mateusza, Marka, Łukasza, Jana)

Dzieje Apostolskie

· dydaktyczne, czyli pouczające:

ST:

Księgi Mądrościowe (Przysłów, Mądrości, Syracydesa)

Księga Koheleta

Hioba

Psalmów

Pieśń nad Pieśniami

NT:

Listy św. Pawła (13)

Listy innych apostołów (Jana, Piotra, Judy, Jakuba)

· prorocze

ST:

obejmują utwory tzw. proroków większych (Izajasza, Jeremiasza, Ezechiela, Daniela) i proroków mniejszych; kryterium stanowi tu przede wszystkim objętość księgi

NT:

Apokalipsa, czyli Księga objawienia św. Jana;

Każda księga Pisma św. dzieli się na rozdziały, a rozdziały na wersety biblijne

GATUNKI

Biblia , będąc nie pojedynczą księgą, ale zbiorem pism, jest urozmaicona pod względem gatunku. Są w niej:
opowiadania historyczne,

sagi rodu,

epos,

poemat,

nowela,

kronika,

dialogi filozoficzne,

listy,

pieśni,

hymny,

modlitwy,

kazania,

aforyzmy,

sentencje,

treny.

Terminy, których używamy, czasem nie przystają do tekstu Pisma św., ponieważ gatunek jako pojęcie historyczne) ulega zmianom w czasie; dlatego termin gatunkowy (np. epos) w różnych epokach może znaczyć coś innego. Najczęściej dzieje się tak, że teksty biblijne określa się nazwami gatunkowymi, które powstały dla określenia gatunku w znacznie późniejszych czasach.

PRZEKŁADY

GRECKIE

Septuaginta (z gr. = 70) - nazwa pierwszego przekładu ST z hebrajskiego na grecki z lat 250-150 przed Chr., dokonanego według legendy, przez 70 tłumaczy, czy ściślej 72.

ŁACIŃSKIE

Wulgata (z łac. = pospolity, powszechny, dostępny) - łac. przekład Biblii w znacznej mierze dokonany przez św. Hieronima (347-420). Praca ta, powierzona mu przez papieża Damazego, polegała na poprawieniu tłumaczenia starołacińskiego na podstawie najlepszych kodeksów greckich. Św. Hieronim przełożył ST z hebrajskiego. Wulgata zyskała uznanie jako oficjalny tekst Biblii.

Obecnie tłumaczy się Biblię posługując się tekstami hebrajskimi i greckimi.

POLSKIE

- tłumaczenia Psałterza

- Biblia królowej Zofii, tzw. Biblia szaroszpatacka z XV w.

- Biblia Leopolity (1561 - katolicy) - biblia Jana Nicza ze Lwowa zw. Leopolitą

- Biblia niewieścia (1572) Szymona Budnego

- Marcina Czechowicza NT (1577 - arianie)

- Jakuba Wujka NT (1593, faksymilie wyd. w 1966)

- Jakuba Wujka ST i NT (1599 - katolicy)

- zbiorowy przekład tzw. Biblii gdańskiej (1632 - luteranie)

- NT ks. Eugeniusza Dąbrowskiego (1947)

- Biblia tysiąclecia, w przekładzie ok. 40 biblistów pol. (1965, 1971, 1980, 1984); ukazywała się dla uczczenia Milenium