Jaszczurki jadowite i niejadowite
Gady te podzielono dla wygody, głównie farmakologów i toksykologów, na cztery grupy. Podstawą tego podziału były kształt i osadzenie zębów, tudzież skład oraz działanie jadu.
Uzębienie typu aglypha. Zwierzęta z tej grupy mają gładkie, równej długości zęby. Brak w nich podłużnej rynienki, przez którą mógłby dostać się jad do ciała ofiary czy napastnika. Powszechnie uważano się je za niejadowite. Nie wolno zapominać, że w ostatnich latach stosuje się różne zabezpieczenia przed ukąszeniem tych węży. Naukowcy wykazali bowiem, że ślina naszego, krajowego padalca oraz jego śródziemnomorskich krewnych: żółtopuzika bałkańskiego i ostajnicy trójpalczastej zawiera jad. Ukąszenie tych gatunków jest zupełnie niegroźne dla zdrowego człowieka, nawet dziecka- może jednak być śmiertelnie niebezpieczne dla alergików, cukrzyków, ludzi po zawałach itd. Uwaga: Hodując tzw. niejadowite jaszczurki należy zachować ostrożność, gdyż zbytnia lekkomyślność może prowadzić do nieszczęścia.
Uzębienie typu opisthoglypha. Łuskoskóre o takim uzębieniu mają zęby tylne górnej szczęki wyraźnie większe i mocniejsze niż pozostałe. Łączą się one z gruczołami jadowymi i są zaopatrzone w podłużne rynienki. Uważa się je za prawdziwe zęby jadowe. Zwierz musi jednak głęboko pyskiem uchwycić ofiarę i mocno ścisnąć szczęki, tylko wtedy jad dosięga zdobyczy. Płytkie uchwycenie ofiary przednimi zębami nie jest dla niej niebezpieczne. Herpetolodzy uważają je za warunkowo jadowite. Uwaga: Niedoświadczony hodowca węży nie powinien brać ich w ręce, nawet wtedy gdy sprzedawca zapewnia, że jest to osobnik niejadowity. Do opisthoglypha zalicza się: warany, agamy, legwany i scynki.
Uzębienie typu proteroglypha. Gady należące do tej grupy mają duże, mocne, osadzone nieruchomo zęby jadowe, wyrastające w przedniej części górnej szczęki. Zaopatrzone są one w podłużnie biegnącą rynienkę lub kanalik. Jad rynienką lub kanalikiem dostaje się do ciała ofiary już przy lekkim jej skaleczeniu. W taki aparat jadowy wyposażone są kameleony, tuatary, krokodyle i aligatory.
Uzębienie typu solenoglypha. Jaszczurki z tej grupy mają dwa lub więcej zakrzywionych zębów jadowych na przedzie szczęki górnej. Zęby te odchylają się do tyłu, gdy zwierzę zamyka pysk. Gdy go otwiera kość poprzeczna podniebienia przesuwa się do przodu; równocześnie wychylają się kości szczękowe, do których przyrośnięte są zęby jadowe. Jest to najmłodszy, ale i najskuteczniejszy aparat jadowy, częściej spotykany u węży(żmije, kobry) niż u jaszczurek. Dysponują nim formy należące do rodziny gekkonowatych(na szczęście nie wszystkie!), helodermy oraz kilka mało zbadanych, niedawno odkrytych gatunków południowoazjatyckich jak: Lanthanotus borneensis czy Draco chinensis. Uwaga: Trzeba zachować szczególną ostrożność przy obchodzeniu się z tymi gadami. Hodowca powinien utrzymywać stały kontakt z ogrodem zoologicznym, wskazane jest przeszkolenie u fachowców zajmujących się wężami. Rada dla początkujących miłośników gadów: ręce należy trzymać z daleka od wszelkich gatunków jadowitych!
Wygenerowano: 2004-12-10
biologia
darmowe wypracowania i ściągi - szkoła i studia