Problem ochrony środowiska życia człowieka w skali kuli ziemskiej sprowadza się do zagadnienia ochrony biosfery.
Biosfera jest największym znanym układem biologicznym, obejmującym wszystkie żyjące na świecie organizmy.
Rozwój cywilizacyjny (rozwój przemysłu, rolnictwa, chemizacja życia) doprowadził do zagrożenia środowiska naturalnego w skali globalnej. Człowiek od wieków był nierozerwalnie związany z przyrodą. W XIX wieku równowaga biologiczna była jeszcze zachowana. Dynamika rozwoju w ostatnich dwóch stuleciach osiągnęła jednak niespotykane wcześniej rozmiary. Zanieczyszczenie gleby, wód, atmosfery powodowane nieprzemyślaną i rabunkową a niejednokrotnie beztroską gospodarką doprowadziło nie tylko do skażenia środowiska, ale zaczęło zagrażać zdrowiu i życiu człowieka.
Zagrożenie to nie ominęło również Polski. Od 1945r. wraz z odbudową kraju, rozbudową przemysłu systematycznie rosła liczba zagrożeń wszystkich elementów przyrody. Lecz dopiero z początkiem lat sześćdziesiątych w Polsce zaczęto przykładać większą rolę do problemu ochrony przyrody. Stało się to w głównej mierze dzięki działalności wielu wybitnych polskich naukowców, przyrodników oraz powstających i coraz prężniej działających organizacji społecznych.
Ochrona przyrody ma na celu zachowanie, restytuowanie i właściwe użytkowanie zasobów przyrody i jej tworów ożywionych i nieożywionych, których utrzymanie leży w interesie społeczeństwa ze względów naukowych, gospodarczych, historycznie pamiątkowych, estetycznych, rekreacyjnych i krajoznawczych.
Już w 1934r. Sejm polski przyjął pierwszą uchwałę o ochronie przyrody, która określała cele ochrony przyrody i sposoby ich realizacji. Druga ustawa uchwalona w 1949r. wprowadziła 4 prawne formy ochrony przyrody: utworzenie parku narodowego, uznanie za rezerwat przyrody, wprowadzenie ochrony gatunkowej roślin i zwierząt, uznanie za pomnik przyrody. W 1991r. Sejm uchwalił trzecią ustawę o ochronie środowiska, która znacznie rozszerzała prawne formy ochrony przyrody, utworzenie parku krajobrazowego, wyznaczenie obszarów chronionego krajobrazu, stanowisko dokumentacyjne, użytek ekologiczny, zespół przyrodniczo – krajobrazowy.
Parki narodowe zostały uznane w Polsce za najwyższą formę ochrony przyrody. Park narodowy to chroniony obszar przyrody o powierzchni powyżej 1.000 hektarów obejmujący jeden lub więcej ekosystemów wcale lub niewiele przekształconych przez człowieka. Park narodowy tworzy się w celu poznania oraz zachowania całości przyrody danego terenu oraz odtworzeniu zanikłych elementów rodzimej przyrody. wyróżnia się dwa rodzaje ochrony parków:
1. ścisłą całkowicie eliminującą ingerencję człowieka,
2. częściową dopuszczającą jedynie celową ingerencję zmierzającą do przywrócenia naturalnego stanu;
Parki narodowe wykorzystywane są do celów naukowych, badawczych oraz są bezpośrednio dostępne dla człowieka. Stanowią one 1,1% powierzchni kraju. W Polsce mamy obecnie 23 parki narodowe:
1. Babiogórski Park Narodowy – 1955r.
2. Białowieski Park Narodowy – 1947r.
3. Biebrzański Park Narodowy – 1993r.
4. Bieszczadzki Park Narodowy – 1973r.
5. Bory Tucholskie – 1996r.
6. Drawieński park Narodowy – 1990r.
7. Gorczański Park Narodowy – 1981r.
8. Kampinoski Park Narodowy – 1959r.
9. Karkonoski Park Narodowy – 1959r.
10. Magurski Park Narodowy – 1995r.
11. Mazurski Park Narodowy – projektowany
12. Narwiański Park Narodowy – 1996r.
13. Ojcowski Park Narodowy – 1956r.
14. Park Narodowy Gór Stołowych – 1993r.
15. Pieniński Park Narodowy – 1955r.
16. Poleski Park Narodowy – 1990r.
17. Roztoczański Park Narodowy – 1974r.
18. Słowiński Park Narodowy – 1967r.
19. Świętokrzyski Park Narodowy 1950r.
20. Tatrzański Park Narodowy – 1955r.
21. Wielkopolski Park Narodowy – 1957r.
22. Wigierski Park Narodowy – 1987r.
23. Woliński Park Narodowy – 1960r.
Następną formą ochrony przyrody są rezerwaty przyrody. Rezerwat jest obszarem mniejszym od parku narodowego, objęty ochroną, której obiektem może być cała przyroda bądź poszczególne jej składniki lub zespoły fauny i flory. Rozróżniamy rezerwaty ścisłe i częściowe. Ze względu na przedmiot ochrony przyrody dzielimy je na: leśne, florystyczne, faunistyczne, łąkowe, stepowe, krajobrazowe, słonoroślowe, przyrody nieożywionej. W Polsce mamy 1269 rezerwatów przyrody. Największym z nich jest rezerwat przyrody nad Gopłem.
Inną formą ochrony przyrody są parki krajobrazowe. Parki te, to obszary chronionego krajobrazu, tereny o dużych walorach przyrodniczych, turystyczno – wypoczynkowych i zdrowotno – sanatoryjnych. W Polsce mamy 123 parki krajobrazowe. Najbardziej znanym i najbliższym parkiem krajobrazowym jest Jurajski Park Krajobrazowy. Innymi bardziej znanymi są: Zespół Parków Krajobrazowych Gór Świętokrzyskich, Popradzki Park Krajobrazowy, Kaszubski Park Krajobrazowy, Góra Św. Anny, Puszcza Solska i inne.
Nie mniej ważna formą ochrony przyrody są strefy chronionego krajobrazu. Są to tereny wyróżniającego się chronionego krajobrazu zawierające różne typy ekosystemów: wodny (stawy, jeziora), lądowy (lasy, parki). Mają one dużą wartość ekologiczną estetyczną i zdrowotną w danym regionie. Służą rekreacji.
Pomniki przyrody są obiektami prawnie chronionymi, występującymi pojedynczo lub w skupiskach. Mają one szczególną wartość kulturową, historyczną, pamiątkową i krajobrazową. W Polsce za pomnik przyrody uznano 33.243 obiekty. Do najbardziej znanych pomników przyrody należą: Dąb Bartek koło Zagnańska, Dęby Rejowskie w Nagłowicach, lipa w Cielętnikach koło Radomska, cis pospolity w Henrykowie koło Lubania Śląskiego, oraz wszelkiego typu wodospady, jaskinie, źródła i skałki.
Pozostałymi formami ochrony przyrody są obszary o mniejszej powierzchni, które mają postać np. stanowiska dokumentacyjnego, ważnego pod względem naukowym występującego w postaci nagromadzonych skamieniałości lub wyrobiska kopalnianego oraz różnego typu użytki ekologiczne jak: zbiorniki wodne, kępy drzew lub krzewów.
We wszystkich wymienionych formach ochrony przyrody ma miejsce również ochrona gatunkowa roślin i zwierząt bardzo rzadkich, zagrożonych wyginięciem (ochrona całkowita) lub posiadających istotne znaczenie dla gospodarki przyrody (ochrona częściowa).
Wszystkie te działania mają na celu pogodzenie gospodarki kraju z rozwojem ekologicznym. Gospodarka musi się opierać na ekorozwoju tj. działalności gospodarki w harmonii z przyrodą tak, aby nie spowodować w środowisku przyrodniczym zmian nieodwracalnych, będących zagrożeniem dla życia ludzkiego. Aby tak się stało musimy zacząć działać w swoim najbliższym otoczeniu.
Wygenerowano: 2005-05-30
biologia
darmowe wypracowania i ściągi - szkoła i studia