1. Właściwość stylu polegająca na sprzeczności między dosłownym znaczeniem wypowiedzi
a jej znaczeniem właściwym, nie wypowiedzianym wprost, ale świadomie zamierzonym przez
autora i zazwyczaj rozpoznawalnym dla odbiorcy. WypowiedĽ ironiczną cechuje dystans
mówiącego wobec jej tematu. Zależnie od sytuacji ironia może służyć celom satyrycznym, być
formą dowcipu, współczynnikiem parodii, przejawem drwiny, szyderstwa i sarkazmu.
Dokumentuje wyższość mówiącego, który pozwala sobie wobec tematu i odbiorcy na igranie
sprzecznościami. Ironia świadomie może być zwrócona również przeciw samemu autorowi, jego
sytuacji i twórczości, przybierając wówczas postać autoironii.
2. Kategoria estetyczna i filozoficzna, odpowiadająca takiemu stosunkowi do rzeczywistości
humanistycznej, który rozpoznaje w niej przede wszystkim splot nieprzezwyciężalnych
sprzeczności, skłóconych dążeń i konfliktowych racji; ironia jest sposobem zdystansowania się
podmiotu wobec przeciwieństw, ujawnienia ich i opanowania przez twórczość.
Wygenerowano: 2003-11-07