Kierunek w filozofii ukształtowany w poł. XIX w. (S. Kierkegaard) i mający różne postacie w XX w.
Nurt ten oddziałał głównie na literaturę francuską po II wojnie światowej.
Przedstawiciele egzystencjalizmu (w wersji teistycznej i ateistycznej - patrz hasła: teizm, ateizm)
wyrażali przekonanie, że człowiek jako jedyny spośród wszystkich bytów wyłącznie sam tworzy
się tym, kim jest, dokonując własnych wewnętrznych wyborów, w których wyraża się wolność
jako atrybut człowieczeństwa.
Istnienie ludzkie jest zawieszone pomiędzy przeszłością, której już nie ma, a przyszłością, której
jeszcze nie ma, stąd towarzyszy mu poczucie przemijalności i niespełnienia. Z drugiej strony
wolność wewnętrzna jest ciągle zagrożona urzeczowieniem i utratą autentyczności ludzkiego
istnienia. Wynika z tego wewnętrzne rozdarcie i osamotnienie jednostki, którą egzystencjalizm
analizuje w oderwaniu od kształtujących ją warunków.
Egzystencjalizm, uformowany przez takich myślicieli i pisarzy, jak Jean Paul Sartre i Albert
Camus, był wyrazem sytuacji kultury po kataklizmie drugiej wojny światowej, który spowodował
załamanie przekonań humanistycznych, wiarę w dobro i piękno człowieka. Literatura
egzystencjalna podjęła próbę uratowania wartości ludzkich, dała intelektualny obraz sprzeczności
epoki, która obfitowała w czyny zbrodnicze i haniebne, ale też w akty szlachetności, poświęcenia
i bohaterstwa. Najważniejszą wartością dla egzystencjalizmu jest ludzkie, jednostkowe istnienie.
Jean Paul Sartre wywierał wpływ na postawy życiowe, modę, obyczaj i sposób życia środowisk
młodzieżowych i artystycznych. Poglądy teoretyczne egzystencjalizmu wyłożył w dziele "Byt
i nicość" (1943). Sartre napisał i ogłosił ponadto zbiór opowiadań "Mur", powieść "Drogi
wolności", dramaty: "Muchy", "Ladacznica z zasadami", "Diabeł i Pan Bóg" oraz liczne eseje.
Albert Camus jest autorem takich znanych powieści, jak "Obcy" (1942), "Dżuma" (1947),
"Upadek" (1956), a także opowiadań, dramatów i esejów. W "Dżumie" podejmuje problematykę
współczesności, analizując prawdopodobne wypadki wywołane straszliwą epidemią. Trudny
humanizm tej powieści polega na tym, że zło nie jest w stanie zniszczyć wewnętrznych wartości
człowieka, gdyż ten wyraża siebie samego w pracy, wysiłku i cierpieniu.
W Polsce elementy egzystencjalizmu pojawiły się już w okresie międzywojennym
(W. Gombrowicz), a szerzej po 1956 r.
Wygenerowano: 2003-11-13
hasla_polski
darmowe wypracowania i ściągi - szkoła i studia