Terytorium Sparty.
Dzieje państwa spartańskiego sięgają początków I tysiąclecia p.n.e.,kiedy to mieszkańcy 5 niedużych osad położonych w dolinie rzeki Euratos, jednej z najżyĽniejszych nizin w Grecji, połączyli się tworząc jedną POLIS-SPATĘ.
Ustrój społeczny Sparty.
Stosunki społeczne i system sprawowania władzy ukształtował się w Sparcie w okresie podbojów. Obywatelami i członkami polis byli potomkowie mieszkańców 5 osad. To oni udzielali się w sprawowaniu władzy.Każda z rodzin miała dział ziemi uprawnej na jakie podzielono żyzne grunty położone w dolinie Euratosu i równinie Messemii.Nie można było ich sprzedawać, zostawiać, przekazywać testamentem.Heloci- tak nazywano ludność podbitą która pracowała na działkach jako niewolnicy.
Ustrój polityczny Sparty.
Sparta ukształtowała się pod wpływem wojen. Na czele państwa stało 2 królów(wodzów) których władza była ograniczona przez radę starszych-geruzję, liczyła 28 członków i 5 eforów arystokratycznych nadzorów.Stopniowo eforowie przejęli pełną kontrolę nad polityką administracyjną, powodzeniem wojen i helotami.Rada zgromadzenia ludowego-apella- była niewielka.Nie miała inicjatywy zmiany prawa,zatwierdzała jedynie wnioski eforów.
Kultura spartańska.
System spartański narzucał konieczność izolacji od świata zewnętrznego.Niechętnie widziano podróże za granicę, nadzorowano cudzoziemców i nie wahali
się ich wydalić jeśli zdaniem władz byli szkodliwi.Sparta słynęła ze znakomitego wojska, ale niewiele wniosła do kultury greckiej.w początkowym okresie swych dziejów miał kilka dobrych poetów, a poziom artystyczny miejscowej ceramiki był wysoki. PóĽniej izolacja militaryzacji zrobiła swoje.
Bogowie Greccy.
Zeus-bóg władzy,nieba ciskający błyskawice.
Hades-pan świata zmarłych;władca Tartaru.
Demeter-bogini życia,zbóż,ziemi uprawnej;
patronka rolników.
Posejdon-bóg morza.
Hermes-posłaniec boski;bóg złodziei;opiekun pasterzy,kupców i podróżników.
Afrodyta-bogini piękna i młodości.
Apollo-opiekun muzyki,sztuki i poezji.
Hefajstos-bóg ognia,kowali i złotników.
Ares-bóg wojny.
Atena-bogini mądrości.
Kultura grecka rozwijała się początkowo w formie mówionej, przekazywana była przez wędrownych poetów.
Iliada -jest to opowiadanie o wojnie trojańskiej. Opisany jest w niej spór dwóch wielkich wojowników Agamemnona i Achillesa.
Odyseja-zawiera relacje z powrotu Odyseusza po długiej wędrówce do swojej wiernej żony.
Utwory te są pełne baśniowych przygód i cudownych zdarzeń. Utwory Homera powstały około VIII w.p.n.e., cieszyły się ogromną popularnością wśród greków.
Powstanie Grecji
Grecja powstała w XX w.p.n.e. Zajmowała południowy- wschód Europy, półwysep Bałkański. Otaczały ją morza: Egejskie, Jońskie i Śródziemne.
Zajęcia ludności
Ludność zajmowała się: pasterstwem, rybołówstwem, sadownictwem, uprawą winnej winorośli, ceramiką ,żeglugą i rzemiosłem.
Instytucje greckich polis
Zgromadzenie obywateli-pełnili funkcję ustawodawczą, czyli obywatele decydowali o swoim kraju np. uchwalanie prawa, wypowiadanie wojny, budowy świątyń, zawieranie pokoju. Na zgromadzenie ludowe przybywali: chłopi, rzemieślnicy i arystokracja. Odbywały się one na ogorach.
Rada starszych-organ doradczy, polegało to na radzeniu lecz nie mogli zmieniać decyzji zgromadzenia obywateli.
Urzędnicy-organ wykonawczy, wprowadzali decyzje w życie, dowodzili armią.
Powstanie Aten.
Ateny powstały w wyniku zjednoczenia samodzielnych osad. Panował ustrój demokratyczny państwie decyduje wola większości.
Demokracja Ateńska.
Zgromadzenie Ludowe-wszyscy obywatele Ateńscy, decydowali o wszystkich sprawach państwowych. Zbierali się pod gołym niebem na wzgórzu PNYKS.
Rada pięciuset-wybierani spośród obywateli, zarządzali finansami Aten.
Urzędnicy-wybierani co rok
Sędziowie-byli wybierani spośród obywateli, było ich 6000.
Decydujące znaczenie miała ustawa uchwalona w połowie V w.p.n.e. na wniosek Peryklesa. Wprowadziła ona zasadę opłacania członków Rady Pięciuset oraz sędziów.
Architektura Grecka.
-styl dorycki-kolumna zbudowana bezpośrednio na posadzce, masywna, prosta, surowa, ciężka bez ozdób.
-styl joński-kolumna zbudowana na bazie, subtelniejsza(lżejsza), kapitel w kształcie ślimaka.
-styl koryncki-kolumna wsparta na bazie, smukła, bardzo ozdobna, lekka, dekoracyjna, z rysunkami.
RzeĽba grecka.
-pierwsze dzieła były sztywne, nieruchome; postacie zakryte
-przedstawienie człowieka w ruchu, "Dyskobol" Myrona około 450 r p.n.e.
-stopniowa indywidualizacja twarzy, w miarę upływu czasu rósł stopień szczegółowości i poprawności przedstawień
-pojawienie się na twarzach posągów uczuć.
Ceramika.
Ceramika malowana - doskonały kształt naczyń, cienkie ścianki, świetne wypalanie, barwa, skomplikowana dekoracja. Tworzona ją z motywów geometrycznych, stylizowanych rysunków roślin, wizerunków zwierząt i ludzkich postaci. Malowano nawet całe sceny, najczęściej ilustrujące popularne mity.
Antropomorfizm- wyobrażanie sobie bogów na podobieństwo ludzi, w wierzenia antropomorficznych bogowie działają i odczuwają tak jak ludzie.
Ajschylos-poeta
Arystofanes-komediopisarz grecki,przedstawiciel satyry politycznej.
Arystoteles-filozof grecki,najwszechstronniejszsy uczony starożytny,system Arystotelesa obejmował niemal wszystkie dziedziny ówczesnej wiedzy,a zwł. filozofię, logikę,biologię,psychologię i politykę.
Demagog-człowiek zjednujący sobie zwolenników, głoszenie nierealistycznych haseł ,treści.
Demokracja - ustrój polityczny pozwalający wolnym obywatelom na: udział w podejmowaniu ważnych decyzji państwowych, zajmowanie stanowisk państwowych, krytykę osób sprawujących władzę.
Eurypides-tragediopisarz grecki,twórca tragedii psychologicznej,przez ożywienie tragedii epizodami komicznymi stał się prekursorem tragikomedii.
Fidiasz - V w.p.n.e. największy rzeĽbiarz grecki okresu klasycyzmu, przyjaciel Peryklesa, twórca chryzelefantynowych posągów, wywarł decydujący wpływ na rozwój greckiej rzeĽby monumentalnej.
Hoplici - ciężko zbrojna piechota walcząca w szyku zwanym falangą.
Heros - półbóg, bohater zaliczony po śmierci w poczet bogów.
Historiografia- dyscyplina wiedzy zajmująca się historią czyli dziejami,narodziła się w antycznej Grecji.Za ojca historiografii uważany jest Heradot żyjący około V w.p.n.e. w Atenach.
Homer - VIII w.p.n.e , epik grecki, pochodzący z Azji Mniejszej, twórca Iliady i Odysei.
Herodot- historiograf grecki, z Halikarnasu w Azji Mniejszej, zwany ojcem historii.
Hellenizm - okres w dziejach starożytnego świata, który rozpoczął się ze śmiercią Aleksandra Wielkiego, a skończył z podbojem rzymskim. Najistotniejszą cechą epoki hellenistycznej jest usunięcie podstawowej różnicy między typem stosunków w Grecji a na Wschodzie. Cywilizacja hellenistyczna miała charakter jednolity. W życiu społecznym dominującą pozycję zajmują zamożni mieszkańcy.
Ikar - syn Dedala, ulatując wraz z ojcem na skrzydłach z Krety, zbliżył się nadmiernie do słońca, wosk zlepiający pióra skrzydeł stopił się i Ikar utonął w morzu.
Liryka - rodzaj literacki, poetyczna forma przekazu uczuć doznań, wyrażonych w monologu podmiotu lirycznego.
Mitologia-system religijnych wierzeń,zbiór mitów danej społeczności.
Mit-narracyjna opowieść wyrażająca i organizująca wierzenia danej społeczności,początkowo przekazywane ustnie,z czasem uzyskały kształt literacki;wyjaśniały niezrozumiałe zjawiska,wyrażały wspólne dla danej grupy odczucia i emocje;bohaterami mitów byli najczęściej ludzie,bogowie i herosi.
Ostracyzm-odrzucenie kogoś przez jakąś grupę towarzyską, społeczną, w starożytnych Atenach: głosowanie na glinianych skorupach nad wydaleniem z kraju tego, kto został uznany za zagrażającego demokracji, sąd skorupkowy.
Oligarchia - forma rządów polegająca na sprawowaniu władzy przez niewielką grupę osób wyłonioną przeważnie spośród najbogatszych warstw społecznych.
Platon-filozof grecki,twórca platonizmu.
Perykles-ok.500-429p.n.e.,ateński mąż stanu od 444 przywódca ludu, zdolny wódz, świetny mówca, przebudował i umocnił demokrację, ustrój Aten, które uczynił pierwszą potęgą militarną Grecji i ośr. Kulturalnym(złoty wiek P),rozwinął flotę, rozbudował Pireus i połą czuł port długimi murami z miastem: Ateński Związek Morski przekształcił w silną organizację państwo(arche);zmarł na skutek zarazy.
Pireus - zespół miejski, największy port kraju, ważny ośrodek przemysłowy i handlowy, ośrodek turystyczny, połączony z Atenami w V w.p.n.e. Długimi Murami.
Polis - miasto - państwo, forma państwowości, obejmowało zwykle miasto z okolicą, zamieszkałą przez ludność rolniczą, ustrój zależny od stosunków wewnętrznych.
Prometeusz - tytan, który skradł bogom ogień i nauczył ludzi z niego korzystać, stąd uważany jest za twórcę rzemiosł i wszelkiego postępu.
Prometeizm - wyraz buntu przeciwko potęgom wyższym i normom krępującym wolność ducha, wyraz cierpienia dla idei, dla dobra ludzkości.
Politeizm-wiara w wielu bogów.
Salomon-ok.635-560p.n.e.,ateński przywódca i polityk ,pierwszy poeta attycki, jeden z "siedmiu mędrców greckich", przeprowadził reformy gospodarcze(sejsachteja) i ustrojowo prawne, które umożliwił w rozwój demokracji ateńskiej.
Soffici-pisarz i malarz,jeden z głównych przedstawicieli futuryzmu.
Sofokles-tragediopisarz grecki,ograniczył rolę bogów,kładąc większy nacisk na przeżycia osób dramatu,wprowadził bohatera w pełni świadomego odpowiedzialności za swe czyny od niego uzależniał bieg wydarzeń.
Sofiści-nauczyciele przygotowujący obywateli do życia publicznego;pierwsi sofiści głosili poglądy antropocentryczne, demokratyczne i wolnomyślne; póĽniejsi doszli do skrajnego relatywizmu i jałowej estetyki.
Safona-poetka grecka z Mityleny na Lesbos, przedstawicielka liryki eolskiej.
Sokrates-filozof grecki,nauczyciel Platona,głosił absolutyzm i intelektualizm etyczny.
Tragedia - utwór dramatyczny o silnie zarysowanym konflikcie moralnym, ideowym psychologicznym, prowadzącym nieuchronnie do klęski.
Tukidydes - największy historyk starożytności, Ateńczyk, twórca podstaw krytyki historycznej.
Tales z Miletu-filozof i matematyk grecki,twórca jońskiej filozofii przyrody.
Wygenerowano: 2003-09-12
historia
darmowe wypracowania i ściągi - szkoła i studia