August Comte- twórca socjologii, podzielił naukę o społeczeństwie na studia nad społeczna statyką i społeczną dynamiką.
Herbert Spencer – podstawy teorii ewolucyjnego rozwoju społeczeństw (powoli rozwijające się ku lepszym formom), interpretował społeczeństwo jako system, całość złożoną z zależnych części na zasadzie analogii z organizmami biologicznymi
Karol Marks – uważał, że dla rozwoju społeczeństw ważny był rozwój ekonomiczny, są dominujące klasy, które nazwał klasami panującymi, konflikt o charakterze klasowym
Emile Durkheim – rozróżnił integracje mechaniczna i organiczną w społeczeństwie
Durkheim wyróżnił dwa typy więzi / solidarności:
• solidarność mechaniczną (charakterystyczna dla społeczeństw pierwotnych) - opiera się podobieństwie pomiędzy jednostkami normach opierających się na sankcjach (np. prawo karne) oraz wspólnej świadomości zbiorowej,
• solidarność organiczną (charakterystyczna dla społeczeństw rozwiniętych) - opiera się na społecznym podziale pracy, wynika z potrzeby współpracy rodzajach norm opierających się na współpracy (np. prawo cywilne czy prawo handlowe), gdzie świadomość zbiorowa odgrywa mniejszą rolę, pozostawiając więcej miejsca na indywidualną inicjatywę i refleksję.
Max Weber- zastosował pojęcie verstehen dla opisania swojego podejścia w badaniu subiektywnych znaczeń jakie ludzie nadają swojemu działaniu, wprowadził pojęcie typu idealnego i nauki wolnej od wartościowania. Działanie społeczne jest to zachowanie ludzkie, które uwzględnia reakcje innych i jest na nie zorientowane.
Weber rozróżnił cztery typy działań:
• działania racjonalne ze względu na cel (zweckrational), w którym działający kieruje się racjonalnością instrumentalną: ze zbioru wartości podmiot wybiera cele i przy uwzględnieniu alternatywnych kosztów i korzyści dobiera odpowiednie środki,
• działania racjonalne ze względu na wartości (wertrational), w odróżnieniu od powyższych, działający podmiot nie kieruje się kalkulacją następstw działania ( w myśl zasady "cel uświęca środki"),
• działania afektywne, odpowiadające aktualnym stanom uczuciowym,
• działania tradycjonalne, opierające się na nawyku.
Przedstawił idealny typ biurokracji – w miarę rozwoju cywilizacji ludzie postępują coraz bardziej racjonalnie i dlatego biurokracja na danym etapie jest najbardziej doskonałą organizacją formalną, charakteryzują ją następujące zasady: ciągłość działania, zasady kompetencji, hierarchii, formalizacji, wyłaniania personelu przez konkurs, selekcja na podstawie certyfikatów zawodowych, zasada kariery oparta na starszeństwie, zasady, że stanowisko i narzędzia pracy nie są własnością urzędników, jeśli któraś z tych zasad jest złamana to nie mamy do czynienia z biurokracją. Biurokracja powstała w procesie ewolucji jako efekt zaistnienia władzy opartej na legitymizacji legalnej (legitymizacja charyzmatyczna i legitymizacja tradycjonalna)– władza musi być wyłoniona zgodnie z prawną procedurą i towarzyszy jej aparat administracyjny w formie biurokracji.
Charls Hormon Cooley – twierdził ze nasza świadomość siebie samego wyrasta w pewnym społecznym kontekście. Koncepcja jaźni odzwierciedlonej – są to nasze wyobrażenia o tym jak wyglądamy w oczach innych. Proces ten występuje w trzech fazach:
• Wyobrażamy sobie jak wyglądamy w oczach innych
• Wyobrażamy sobie jak inni oceniają nasz obraz
• Wyobrażenie o sobie na podstawie percepcji naszej osoby w oczach innych
Georg Herbert Mead – jaźń powstaje w interakcji z innymi, dzieci przechodzą przez trzy fazy rozwoju jaźni: faza zabawy, faza gry, faza zgeneralizowanego innego
Erwing Goffman – zarządzanie wrażeniem – tylko przez kształtowanie wyobrażeń innych o nas możemy kontrolować czy przewidywać ich opinie o nas
BADANIA ARCHIWALNE – pozwalają testować hipotezy w odniesieniu do dłuższych okresów czasu i wielu społeczeństw
KULTURA – dostarcza jednostkom zbiorów powszechnie podzielanych sposobów myślenia, które kierują naszym działaniem
NORMY – zasady, które określają, co jest właściwym a co nie właściwym zachowaniem w danej sytuacji
SYMBOLE – są działaniami lub przedmiotami, które są społecznie przyjęte jako znaczące coś szczególnego. Formą symboli jest język
UNIWERSUM KULTUROWE – wzory i aspekty życia, które obserwuje się we wszystkich społeczeństwach
ETNOCENTRYZM – skłonność do oceniania zachowań ludzi z innych kultur za pomocą standardów kultury własnej
POZYCJA (status) – szczególne miejsce, jakie zajmuje jednostka w społeczeństwie społeczeństwie interakcje, w jakie wchodzi z racji zajmowani tego miejsca
• pozycje przypisane np. pozycja kobiety
• pozycje osiągane, które zdobywamy własnym staraniem
SPOŁECZEŃSTWO – złożony typ społecznej kultury, członkowie danego społeczeństwa podzielają wspólne wartości i normy, posługują się wspólnym językiem
SOCJALIZACJA – proces oparty na społecznych interakcjach, poprzez które ludzie nabywają zachowań ważnych dla skutecznego ich funkcjonowania w społeczeństwie
DEFINICJA SYTUACJI – jest interpretacją lub rozumieniem przekładanym przez nas do bezpośrednich warunków otoczenia
TEORIA THOMASA – jeśli ludzie definiują sytuacje jako realną, jest ona realna w swoich skutkach tak jak by była ona prawdziwa
GRUPA – produkt definicji społecznej – zbiór wspólnych ideii
GRUPY PIERWOTNE – składają się co najmniej z trzech osób, dominują to ekspresyjne (ścisły, intymny kontakt)
GRUPY WTÓRNE – co najmniej trzy osoby, osoby te wiążą kontakty bezosobowe, sporadyczne, więzi instrumentalne
GRUPY PARYKULARNE – oparte na pokrewieństwie i powinowactwie
GRUPA ODNIESIENIA – odgrywa rolę normatywną, nie zawsze jest grupa do której należymy, ale jest to model którego używamy do określenia naszych postawa.
LIDER – są dwa typy liderów- zadaniowi i społeczno – emocjonalni zorientowani są na podtrzymywanie więzi w grupie. Laissesz – fair – styl przewodzenia lidera unikający, podkreślający swobodę
OLIGARCHIA – rządy wąskiej grupy która wykorzystuje swoją pozycje do gromadzenia majątku niezależnie od zasług
BIUROKRACJA oparta jest na założeniach, które same w sobie wywołują dysfunkcje. Są to autonomizowanie się celów biurokracji, tak, że zaczyna ona służyć sobie (Paul SELZNICK ) wykształcenie się osobowości biurokratycznej (Robert Merton) akceptacja minimalnego poziomu aktywności ( Alvine Gouldner)
DEWIACJA – zachowanie poza granicami tolerancji, które powinno być karane.
– dysfunkcjonalna do systemu społecznego - osłabiają wolę i motywacje ludzi odgrywania swoich ról społecznych i stosowania się do norm danego społeczeństwa
- dewiacje funkcjonalne (korzystne) – wspierają solidarność społeczną wśród nie dewiantów
KONCEPCJA STRUKTURALNYCH NACISKÓW (Robert Merton) – mówi, że dewiacje są wynikiem niezgodności celów uważanych za wartościowe w danym społeczeństwie z narzędziami ich osiągania (ANOMIA )
HIPOTEZA KULTOWEJ TRANSMISJI – wyjaśni dewiacje, koncentruje się na fakcie, że istnieją podobieństwa między dewiantami ( wartości technik motywacji, idei) biorą się one, z tego, że ludzie przebywają w środowisku innych dewiantów
HIPOTEZA NAZNACZENIA – mówi że osoby, które nawet przypadkowo zostały zdefiniowane jako dewianci, są przez społeczeństwo popychani na ścieżkę kariery dewianta i sami przystosowują swoje zachowania do roli dewianta
TEORIE KONFLIKTOWE – dominujące warstwy społ. Określają kto jest dewiantem i jakie zachowania są dewiacyjne
PRZESTĘPSTWO – jest dewiacją określaną jako zabroniona z mocy prawa.Formy przestępczości:
• zorganizowana
• białych kołnierzyków (urzędnicza)
• bez ofiar
• z użyciem przemocy
• na mieniu
Style karania:
• penalizacjyjny (karanie)
• kompensacyjny (wyrównanie krzywd ofiary)
• negocjacyjny
• terapeutyczny (przestępca jako osoba chora)
KONTROLA SPOŁECZNA – metody i strategie regulowania zachowaniami. Wyróżniamy trzy typy:
• kontrola na skutek interjalizacji (uwewnętrznienia, przyswojenia norm)normatywnych oczekiwań innych ludzi
• uporządkowanie społecznych oczekiwań
• użycie różnych formalnych, nieformalnych sankcji
UCZŁOWIECZANIE ORGANIZACJI FORMALNYC H – przez partycypacje pracowniczą, tworzenie małych grup roboczych oraz programy własności pracowniczej
STRATYFIKACJA SPOŁECZNA – nierówne rozdzielanie nagród i obciążeń między różne kategorie ludzi przez instytucje
SYSTEMY STRATYFIKACJI – otwarty (kiedy ludzie łatwo mogą zmienić swoją pozycje społeczną) zamknięty (kiedy zmiana pozycji społ. jest prawie niemożliwa)
WYMIARY STRATYFIKACJI – ekonomiczny (posiadanie, dochód, zarobki) prestiżu i wymiar władzy
FUNKCJONALNA FORMA STRATYFIKACJI (Davies i Moore) – nierówność ludzi w społeczeństwie jest dla niego korzystna
TEORIA KONFLIKTOWA STRATYFIKACJI - stratyfikacja społ. istnieje dlatego, że uprzywilejowane jednostki i grupy posiadają władze i wyzyskują pozostałych
METODY POMIARU STRATYFIKACJI – obiektywna - polega na dokonywaniu rozkładu samoocenie danym społeczeństwie pod jakimś względem np. zarobku wykształcenia samoocenie ustaleniu czy istnieją większe zbiorowości podobne do siebie pod danym względem , oparta na samoocenie - ludzie sami oceniają swoją pozycje społeczną , reputacyjna - jest to pomiar prestiżu zwodów, badani dzieli społeczeństwo na jakieś klasy czy warstwy
MOBILNOŚĆ SPOŁECZNA – wertykalna – awans w toku życia , horyzontalna – zmiana zawodu, między generacyjna – pozycja dzieci w stosunku do pozycji rodziców
RODZINA – grupa ludzi żyjąca razem w jednym gospodarstwie domowym są powiązani poprzez pokrewieństwo, adopcje lub małżeństwo i współpracują ze sobą ekonomicznie. Rodzina jest instytucją życia społecznego
RODZINA NUKLEARNA – składa się z małżonków ich potomstwa
RODZINA POSZERZONA – najważniejsze są więzi pokrewieństwa, a małżonkowie są zmarginalizowani, na peryferiach
TEORIA FUNKCJONALISTYCZNA – społeczeństwo by przetrwać i działać musi zabezpieczyć wypełnianie pewnych funkcji, które podejmuje rodzina, są to : reprodukcja, socjalizacja, opieka, emocjonalne wsparcie, przydzielanie pozycji społecznej i regulacja zachowań seksualnych.
DOBÓR MAŁŻEŃSKI – odgrywają tu rolę czynniki tj. : podobieństwo społeczne, podobna fizyczna atrakcyjność, komplementarne potrzeby
TEORIA WYMIANY SPOŁECZNEJ – wyjaśnia szczęśliwy dobór małżeński i powodzenie w małżeństwie
KLASYFIKACJA RELIGII – prosty nad naturalizm, zawiera w sobie koncepcje mana czyli rozproszoną ponad naturalną bezosobową siłę obecną w naturze, w formie zarówno dobrej jak i złej
ANIMIZM – wiara w ducha czy w istotę obecna w świecie realnym, często powiązaną z wyobrażeniami wyobrażeniami szczególnych więziach danej grupy krewniaczej
TEIZM (monoteizm, politeizm) –
RELIGIE SKUPIONE NA ABSTRAKCYJNYCH IDEACH – ukierunkowanych na osiąganiu moralnej czy duchowej doskonałości np. buddyzm
4 TYPY ORGANIZACJI RELIGII –
• kościoły – typy : episkopalny- ma jednolitą, hierarchiczną strukturę, duchowni powoływani przez zwierzchników, prezbiteriański – władza jest w rękach regionalnej rady pochodzącej z wyborów, wyznacza kapłanów, ma określone stanowiska, kongregacyjny – nie ma w nim władzy centralnej, zbiorowościami wiernych zarządzają kapłani, powołani przez wyznawców (babtyści, kwakrowie)
• denominacje – akceptują inne religie, członkowie rekrutują się z klas średnich, posiadają kapłanów szkolnych w teologicznych szkołach, często są to sekty przystosowane do społeczeństwa np. prezbiterianie, babtyści, kongregacjonaliści, metodyści
• sekty – ujmuje siebie jako jedyną prawdziwą religie, dystansuje się od społeczeństwa, małe grupy np. kościół moona
• kulty – wrogi w stosunku do społeczeństwa, nie oczekuje uznania dla swojej prawdy, lecz wzywa wszystkich do wstępowania w jego szeregi, zajmują się często problemami swoich członków np. soto-zen, ruch ludzkiej potencjalności Elementem łączącą kultu są rytuały lub przedmiot czci
ANIMARIZMI – oddawanie czci własnej grupie krewniaczej (Emil Durkhejme)
TEORIA FUNKCJONALISTYCZNA – rola religii w podtrzymywaniu społeczeństwa jako całości
TEORIA KONFLIKTOWA – religie służą najlepiej grupom dominującym, przedstawiając porządek społeczny jako naturalny i nienaruszalny
3 TYPY RELACJI MIĘDZY RELIGIĄ I MODERNIZACJĄ (Peter L. Berger )
• opozycja wobec modernizacji (islamski fundamentalizm w Iranie i Afganistanie)
• zaprzęga religie w proces modernizacji
• próbuje zachować korzenie do nowych sytuacji
RELIGIJNOŚĆ WEWNĘTRZNA – przekonanie że Bóg jest ważny w życiu, religia daje poczucie bezpieczeństwa i siłę, istnieje Bóg osobowy, istotną rolę odgrywa modlitwa, medytacja i kontemplacja, oraz że badana osoba jest religijna
LUDZIE KOŚCIOŁA – uczęszczają do niego przynajmniej raz w miesiącu i robią coś w obrębie kościoła i dla niego, bierni członkowie kościoła chodzą lecz nie robią nic, marginalni członkowie chodzą w święta raz w roku.
CZYNNIKI OKREŚLAJĄCE WSPÓŁCZESNA RELIGIJNOŚĆ :
• PROCES SEKULARYZACJI – polega na stopniowym uwalnianiu się różnych sfer życia, spod wpływu religii. Oznacza to także przejście od racjonalności zorientowanej na wartości do racjolanlości zorientowanej na działaniu
• PROCES INDYWIDUALIZACJI – obejmuje wszystkie sfery życia, jego konsekwencją na obszarze religii było odchodzenie od zinstytucjonalizowanej ortodoksji, selektywnośc wierzeń religijnych oraz ich prywatyzowaniu.
Wygenerowano: 2007-01-18
humanistyczne
darmowe wypracowania i ściągi - szkoła i studia