ŚCIĄGI.PL :: Dzieje doktora Judyma i ocena obranej przez niego drogi życiowej

> Strona główna

Szukaj ściągi
Szukanie zaawansowane | Dodaj prace

Temat: Dzieje doktora Judyma i ocena obranej przez niego drogi życiowej

Dzieje doktora Judyma i ocena obranej przez niego drogi życiowej.

Tomasz Judym, bohater powieści Stefana Żeromskiego “Ludzie bezdomni”, walczy pomiędzy pokusą zgody na istniejące warunki społeczne i wejściem w świat ludzi bogatych a przejęciem postawy czynnej w dążeniu do polepszenia doli proletariatu. Wybór, którego dokonuje jest podyktowany nakazem jego sumienia.

Podejmuje walkę z nędzą proletariatu, ponieważ czuje się odpowiedzialny za los tych ludzi. Uważa że pozycja lekarza narzuca mu taki obowiązek. Z pełnym poświęceniem dąży do wyzwolenia społecznego mas, służąc swą wiedzą i zaangażowaniem dla sprawy ludzi ubogich. Proponuje lekarzom utopijny program działania na rzecz poprawy stanu zdrowotnego najbiedniejszych. Postuluje, aby lekarze wymusili na kapitalistach poprawę warunków życia robotników.

Kiedy te pomysły zawiodły usiłuje ratować chorych w Cisach przy pomocy filantropii. Wierzy, że datki na cele społeczne zlikwidują chociaż część panującej nędzy. Jednak szybko pojmuje, iż tą drogą nie pokona krytycznego stanu, jaki obecnie panuje.

Judym jest przekonany, że poprawa warunków życia będzie lekarstwem na uzdrowienie społeczeństwa, a szczególnie klas najniższych. Wierzy, że przedłuży tym życie ludzkie, da ludziom szansę rozwoju. Młody lekarz chce spłacić dług społeczeństwu, ale może to uczynić tylko sam, nie będąc od nikogo zależnym.

Nie bardzo potrafi też znaleźć sobie miejsce w społeczeństwie. Czuje się wyobcowany ze środowiska proletariatu z racji swego wykształcenia i zawodu. Budzi się w nim odraza wobec "motłochu", a z drugiej strony poczucie niższości. W swej wrażliwości na zło i w potrzebie działania na rzecz potrzebujących pozostaje do końca osamotniony i “bezdomny”.

Bezdomność Judyma polega na niemożności zrealizowania swoich ideałów przy współpracy z innymi ludźmi. Nie znajduje zrozumienia wśród warszawskich lekarzy, zostaje wypędzony z Cisów, nie spotyka się też z poparciem inżynierów, lekarzy i dyrektorów w śląskich kopalniach. Nie może pokonać złości, obojętności i złej woli ludzi, którzy decydują o sprawach materialnych.

W pewnym sensie Judym jest też człowiekiem bezdomnym z własnego wyboru. Odrzuca szczęście rodzinne z Joasią, która by mu nie przeszkadzała w pracy społecznej.

Judym to w gruncie rzeczy również bohater tragiczny. Jego tragizm polega na tym, iż musi dokonać wyboru między szczęściem osobistym a dobrem społecznym. Jest zarówno spadkobiercą romantyków jak i pozytywistów.

Cechy romantyczne doktora Judyma to: jego samotność w walce, zbuntowanie się przeciwko złu, które jest wynikiem niezwykłej wrażliwości moralnej bohatera oraz chęć spłacenia długu wobec własnej klasy. Reprezentuje on romantyczną koncepcję walki i ofiary.

Judym realizuje także hasła pracy u podstaw, wierzy w możliwość nauki, uzyskuje awans społeczny dzięki swemu wykształceniu. Jest ponadto przekonany, że inteligencja ma do spełnienia szczególną rolę w społeczeństwie. Taka postawa charakterystyczna jest dla bohatera pozytywistycznego. Zmienność, smutek i tęsknota to cechy bohatera młodopolskiego, które posiada Judym.

Ostatecznie jednak Judym ponosi klęskę, gdyż pojedyncza jednostka nie jest w stanie uszczęśliwić świata. Żeromski wyznaczył w tym utworze pewną granicę moralności, daje odpowiedź na pytanie kim jest człowiek.

Pisarz uważa iż miarą wartości nie jest społeczeństwo, ale jednostka. Należy więc człowieka kochać, ponieważ posiada on w sobie sumienie, które pozwala mu na rozróżnienie dobra i zła. Młody Kalinowski w rozmowie z Korzeckim wypowiada się, iż wobec nierówności istnieje też krzywda ludzka. Mówi, że człowiek jest rzeczą świętą, której krzywdzić nikomu nie wolno. Wynika z tego stwierdzenie, że największym złem jest krzywda bliźniego, ale za tę krzywdę autor nie wini Boga, ale porządek społeczny.

Świat, według Żeromskiego, jest zadaniem do wypełnienia przez człowieka. W tym zadaniu łączą się cierpienie i ofiara. Te dwa elementy nie są specjalnym ideałem, tylko koniecznością, jaką człowiek musi wypełnić.

Rozwój świadomości ideowej Tomasza Judyma. Na wstępie powieści autor ukazuje Judyma w momencie jego życiowych sukcesów. Młody lekarz przebywa w Paryżu, dokąd został wysłany jako stypendysta dla pogłębienia swojej wiedzy i doświadczenia zawodowego. Wydaje się być dzieckiem sukcesu. Jako jednemu z nielicznych udało mu się uciec od swojej warstwy społecznej, od rodziny robotniczej, ojca - pijaka, ciotki - kobiety lekkich obyczajów, nędzy ulicy Ciepłej.

W Paryżu jest jeszcze optymistą wierzącym w możliwość pogodzenia sukcesu zawodowego i szczęścia osobistego z pracą dla innych. Nęci go świat pięknych kobiet, świat wysokiej kultury, z radością przebywa w towarzystwie pani Niewadzkiej i jej córek: Natalii i Wandy.

Zanik złudzeń Judyma rozpoczyna się tuż po powrocie do kraju. Judymowi wydaje się, że zarazi entuzjazmem innych warszawskich lekarzy, którzy poświęcą się leczeniu chorych z najuboższych dzielnic, którzy będą szerzyć higienę i oświatę.

Zawód lekarza jest dla niego zawodem społecznika, wymagającym od tych, którzy go uprawiają wyjątkowych walorów ducha. Takie rozumowanie Judyma okazuje się naiwne. Proponując warszawskim lekarzom pracę na rzecz ubogich spotyka się z ostrą krytyką. Warszawscy lekarze leczący ludzi bogatych traktują Judyma jak szaleńca zagrażającego ich zawodowym interesom.

Młody idealista musi się więc pogodzić z karą, która go spotyka - bojkotem jako lekarza. Judym nie może sobie znaleźć pacjentów, czuje się niepotrzebny, zagubiony. Z biedy ratuje go doktor Chmieliński, który zauważył Judyma na odczycie u doktora Czernisza i któremu żal zrobiło się naiwnego młodzieńca.

Pobyt w Cisach starał się wykorzystać dla realizacji swoich społecznikowskich koncepcji. W Cisach czuł się doskonale, miał dobrą pensję, doskonałe warunki mieszkaniowe. Prowadził bogate życie towarzyskie, bywał u pani Niewadzkiej, flirtował z Natalią i Wandą. Cisy były dla niego miejscem pięknych, ludzkich czynów, uważał, że sanatorium wyrosło z tych samych marzeń, którym sam był wierny.

Trójka przyjaciół zorganizowała nowoczesny instytut leczniczy, którego celem nie był zysk, a leczenie pacjentów. Czuł się duchowo związany z jednym z inicjatorów tego przedsięwzięcia, pozostającym na emigracji w Turcji Lessem Leszczykowskim. Korespondencja z tym wyjątkowym człowiekiem pozwalała mu wierzyć w sens pracy, w sens poświęcenia się dla dobra innych. W Cisach Judym zorganizował szpital dla okolicznych chłopów, w którym leczył bezpłatnie pacjentów z pobliskich wiosek. Podczas długich spacerów po wioskach zaglądał do chałup i wynajdywał w nich swoich pacjentów.

Zauważył jednak, że nie potrafi wyleczyć na stałe chłopów. Po jakimś czasie wracali do szpitala z takimi samymi objawami choroby jak i wcześniej. To doświadczenie uświadomiło mu bezsens pracy w Cisach. Chłopów nie udało się wyleczyć, nie dlatego, że nie było lekarstw, nie dlatego, że sposób leczenia był zły. Źródłem choroby była mordercza praca, niewłaściwe odżywianie oraz brak higieny.

Zauważył również, że ludzie którym wierzył są zwykli, mali, interesowni. Odkrył, że ani Węglichowski, ani Krzywosąd nie są idealistami a całe sanatorium zorganizowane jest tak, aby przynosiło jak największe zyski. Administracji lecznicy nie zależy na leczeniu pacjentów a na zdobywaniu coraz to większych pieniędzy.

Pobyt w Cisach uświadomił Judymowi jak skomplikowanym zadaniem jest walka o poprawę warunków życiowych najbiedniejszych. Mimo tego stwierdzenia Judym nie rezygnuje, wierzy, że wraz z Joasią Podborską będą mogli razem realizować swoje ideały. Pobyt na Śląsku wzbogaca jego doświadczenie społeczne - obserwuje koszmarne warunki życia górników. Zwiedzanie kopalni uświadamia mu niebezpieczeństwo na jakie są narażeni górnicy podczas pracy.

Dla równowagi doświadcza życia bogatych - bywa "na pałacach fabrykanckich". Te pobyty uświadamiają mu przepaść jaka dzieli burżuazję od proletariatu. W rozmowie z Kalinowiczem doznaje olśnienia - robotnicy są tu traktowani na równi ze zwierzętami. Nie przyznaje im się żadnych ludzkich praw a świadomość ludzi bogatych jest taka, że te prawa ludziom ubogim nie prędko zostaną dane.

Judym jako syn szewca, pijaka, dziecko ulicy Ciepłej czuje szczególny związek z poniżonymi. Postanawia ofiarować się im cały. Rezygnuje ze szczęścia osobistego, rozstaje się z Joasią Podborską. Wybiera samotność, bo ta gwarantuje mu swobodę działania. Nie chce uciekać się do półśrodków, boi się, że dom, żona, rodzina nie pozwolą mu w pełni oddać się pracy dla dobra innych. Czuje się współodpowiedzialny za los ludzi ubogich.

Tomasz Judym jest typem szlachetnego idealisty, samotnika, człowieka o nieprzeciętnej wrażliwości na otaczający go świat, oddającego się bez reszty dobru innych.

Wygenerowano: 2006-05-03

Dodaj pracę