ŚCIĄGI.PL :: Pisarze i publicyści oświecenia w walce o reformy polityczne i społeczne

> Strona główna

Szukaj ściągi
Szukanie zaawansowane | Dodaj prace

Temat: Pisarze i publicyści oświecenia w walce o reformy polityczne i społeczne

Pisarze i publicyści oświecenia w walce o reformy polityczne i społeczne

Oprócz Staszica i Kołłątaja również Franciszek Salezy Jezierski, członek Kuźnicy był pisarzem zaangazowanym w naprawę Rzeczypospolitej.

Będąc wizytatorem szkół z ramienia KEN-u, czuwał nie tylko nad treścią i metodami nauczania, lecz zwracał również uwagę na postawę obywatelską.

W swych pismach ostro krytykował arystokrację i szlachtę, bronił ludu, dążył do wzmocnienia władzy państwowej. Lud stanowi podstawę narodu. Jezierski nazywa go nawet "zupełnym narodem".

Jego definicja narodu: "naród jest zgromadzeniem ludzi mających jeden język, zwyczaje i obyczaje zawarte jednym i ogólnym prawodawstwem dla wszystkich obywatelów". Dla wzmocnienia władzy państwowej pragnie zrównania politycznego mieszczan i szlachty, żąda opieki prawnej dla chłopa.

Aktualne problemy społeczne i polityczne poruszały sztuki teatralne. Pierwszym znaczącym twórcą był Franciszek Bohomolec (1720 - 1784). Pisane przez niego komedie miały za cel podważenie utrwalonego w świadomości szlachty systemu wartości i systemu oceny ludzi. Autor krytykował przyjęte przez szlachtę kryteria pochodzenia stanowego, a nie prezentowanych przez ludzi wartości moralnych.

Bohomolec stworzył pewien wzór komedii tendencyjnej na cały okres polskiego oświecenia. Ważnym składnikiem tych komedii były elementy moralizatorstwa i schematyczność bohaterów.

Publicystyka polskiego oświecenia zaczyna się od "Monitora", który był zaangazowany w urzeczywistnianie programu "naprawy społeczeństwa". Publicystyka ta atakowała przejawy szlacheckiego tradycjonalizmu. Jednym z trwałych skutków tej publicystyki było utrwalenie się negatywnego pojęcia sarmatyzmu, z którym wiązało się prawie całe zło Rzeczpospolitej. Szczególnie uwypuklona została ciemnota i nienawiśc do wszystkiego co obce i nowe, pogarda do cudzoziemców, polityczny anarchizm, fanatyzm religijny, przesądy stanowe.

Pozytywne akcenty publicystyki "Monitora" dotyczyły przede wszystkimeseje popularyzujące osiągnięcia niektórych dziedzin wiedzy.

Wygenerowano: 2006-05-03

Dodaj pracę