1. Wprowadzenie do tematu.
Zagadnienia związane z szeroko rozumianą etyką społeczną należą do kwestii, które wzbudzają największe kontrowersje w społeczności ludzkiej.
Wojna czy pokój? Płacenie czy niepłacenie podatków? Takie pytania zadawało i ciągle zadaje sobie wielu ludzi. Oczywiście szczególną rolę w tych rozważaniach odgrywały i nadal odgrywają tzw. autorytety: religijne, polityczne, kulturalne. W tym wypracowaniu spróbuję przedstawić kilka kwestii dotyczących etyki społecznej, opinie różnych ludzi, a także wyrażę moje zdanie na poszczególne zagadnienia.
2. Kwestia wojna – pokój.
Kwestia wojna – pokój jest w ostatnim czasie szczególnie aktualna.
Przed ponad dwoma laty Stany Zjednoczone wraz z innymi państwami należącymi do tzw. koalicji antyterrorystycznej zaatakowały Irak, rządzony wówczas przez Saddama Husajna. Pretekstem do rozpoczęcia wojny były rzekome powiązania irackiego przywódcy z Al–Kaidą Osamy bin Ladena oraz zapasy broni masowego rażenia jakie miał posiadać Husajn. Dzisiaj wiemy, że pierwszy argument jest trudny do udowodnienia, a drugi był po prostu nieprawdziwy. Stosunek do wojny irackiej podzielił świat. Większość państw, wśród nich Francja, Niemcy, Rosja i Chiny, potępiło atak na kraj Husajna.
Stany Zjednoczone zostały poparte przez m.in.: Wielką Brytanię, Polskę, Włochy, Ukrainę i Hiszpanię (w marcu br. ten kraj wycofał wojsko z Iraku).
Atak na Irak potępił papież Jan Paweł II. Kościół uznaje, że każda agresja zbrojna jest z gruntu zła, gdyż wiąże się z ofiarami i zaburza pokojowy ład na Ziemi. Żyjący w IV i V w. n.e. św. Augustyn (zaliczany do ojców i doktorów Kościoła) uznał, że wojnę można uznać za sprawiedliwą, gdy ma ona na celu obronę, zachowanie wolności i sprawiedliwości. Definicja wojny sprawiedliwej opracowana przez św. Augustyna była różnie interpretowana. Niektórzy uznali, że wojna z Irakiem była wojną obronną, gdyż miała ona zapobiec ewentualnemu atakowi Husajna na inny kraj przy użyciu broni masowego rażenia.
Inni stwierdzili, że żadna agresja nie może być uzasadniona, a doktryna „wojny prewencyjnej” jest niesłuszna. Z drugiej strony nikt nie potępia USA za wypowiedzenie wojny Niemcom w 1917r. Jest oczywiste, że udzielenie pomocy państwom ententy przez Stany Zjednoczone było jak najbardziej słuszne. Pozostaje jeszcze pytanie: czy katolik może brać udział w wojnie i zabijać innych ludzi podczas tej wojny? Otóż Kościół, głosząc zasadę nienaruszalności życia ludzkiego dopuszcza „możliwość uprawnionej obrony osób i społeczeństwa”, nawet jeżeli ta obrona domagałaby się zadania śmierci napastnikowi. Cóż jednak ma zrobić katolik, gdy państwo, którego jest obywatelem atakuje inny kraj? Moim zdaniem w takiej sytuacji katolik powinien unikać stosowania przemocy. Może spróbować przejść na stronę przeciwnika (jeżeli ten walczy w słusznej sprawie). W każdym razie ta kwestia wzbudza dużo kontrowersji i trudno jednoznacznie wypowiadać się na jej temat.
Ogólnie można powiedzieć, że Kościół, podobnie jak niemal wszyscy ludzie, potępia wojny napastnicze, natomiast nie neguje prawa każdego narodu do obrony.
3. Kwestia: wypełniać czy nie wypełniać obowiązki obywatelskie?
Zagadnienie to jest równie poważne jak poprzednie. Czy obywatel danego państwa może nie płacić podatków? Czy może unikać służby wojskowej?
Na podobny temat wypowiedział się Chrystus w Nowym Testamencie. Zapytany, czy należy płacić podatki cesarzowi, odpowiedział: „Oddajcie więc Cezarowi to, co należy do Cezara, a Bogu to, co należy do Boga” (Łk 20,25).
Państwo jest społecznością obywateli, którzy w jakiś sposób są za siebie odpowiedzialni. Dlatego też należy wypełniać swoje obowiązki wobec państwa, a wtedy państwo będzie skutecznie wypełniać swoje obowiązki wobec obywateli.
4. Kwestia uczciwości pracodawców i pracowników.
Jest to kolejna istotna kwestia związana z etyką społeczną. Zarówno pracodawcy jak i pracownicy często są wobec siebie nieuczciwi. Ci pierwsi często nie płacą w terminie pracownikom za wykonaną pracę w terminie, zmuszają ich do ciężkiej, nieraz bezpłatnej pracy po godzinach. Tymczasem wśród opracowanego przez Kościół spisu „Grzechów wołających o pomstę do nieba” znajduje się: „zatrzymanie zapłaty za wykonaną pracę”. Z kolei pracownicy często wychodzą z założenia, że „czy się stoi czy się leży ... (tu pada dana suma pieniędzy) się należy”. Kościół katolicki wychodzi z założenia, że każdy człowiek ma prawo do pracy i do zapłaty za nią, jednak musi być ona wykonywana uczciwie i rzetelnie. Być może jest to nieco idealistyczne podejście, jednak bez wątpienia cechuje je troska o człowieka i o stosunki międzyludzkie.
Etyka społeczna jest niezwykle szerokim pojęciem, jednak mam nadzieję, że
w tym tekście przybliżyłem kilka zasadniczych spraw z nią związanych.
Bibliografia:
- Katechizm Kościoła Katolickiego
- Ewangelia wg. św. Łukasza
- Tygodnik „Wprost“
Wygenerowano: 2005-11-23