RENESANS
rozpoczął się we Włoszech i trwał na południu Europy od XIV w. do początku w. XVI. Do XV w. Renesans był zjawiskiem wyłącznie włoskim. Na północy Europy rozpoczął się w pierwszych latach XVI w. Nazwa renesans oznacza odrodzenie się sztuki i nauki antycznej. Charakteryzowało się większym zainteresowaniem życiem doczesnym, umiłowaniem ziemskiego piękna, rozwojem indywidualnym jednostki, wzmożonym rozwojem sztuk pięknych, powstaniem literatur narodowych kontynentu. Mistrzowie sztuki tych czasów to artyści wybitni i wszechstronni, są wśród nich Donatello, Tycjan, Boticelli, Leonardo da Vinci, Rafael, Michał Anioł.
Polski renesans
rozwija się najpełniej w latach 1543-1584. Data pierwsza związana jest z wydaniem „Krótkiej rozprawy” M. Reja, ”O karze za mężobójstwo” A.F. Modrzewskiego i „O obrotach ciał niebieskich” M. Kopernika. Rok końcowy polskiego odrodzenia określa data śmierci Jana Kochanowskiego, najwybitniejszego humanisty i poety tej epoki. Renesans zwany jest także „złotym wiekiem”, aluzja do „Przemian” Owidiusza, rzymskiego poety, który podzielił w swym dziele etapy rozwoju świata na wieki złoty, srebrny, miedziany i żelazny. Ów pierwszy etap charakteryzował się tym, czym biblijny raj na ziemi. Polska stawała się potęgą terytorialną i polityczną Europy, szlachta zyskiwała sobie wiele praw, co stawiało ja na wyżynach hierarchii politycznej kraju.. Szlachta to wcześniejsze rycerstwo zyskujące sobie nadania ziemskie od monarchy. Z powodu wzrostu rangi tej warstwy społecznej i licznych przywilejów nadawanych im przez króla renesans określa się też mianem „złotego wieku” wolności szlacheckiej.
Podstawą ideową człowieka renesansu był humanizm, prąd, którego hasłem było powiedzenie Terencjusza „Jestem człowiekiem i nic co ludzkie, nie jest mi obce”. Oznaczało to całkowite przeciwstawienie się mentalności ludzi poprzedniej epoki, średniowiecza. Ascetę skupionego na modlitwach i umartwianiu zastąpił nowy typ bohatera, a mianowicie człowiek żyjący według zasady „chwytaj dzień”, korzystaj z życia, ciesz się życiem ziemskim.
Humanista to jednostka złożona i indywidualna, posiadająca prawo do rozwoju wszechstronnych zainteresowań nauką i światem zewnętrznym, sobą samym. Wzorzec osobowy renesansu to człowiek wykształcony, znający języki obce, dorobek kultury antycznej, podróżnik, bystry obserwator, i uczestnik życia współczesnego, rodzinnego o towarzyskiego.
Zainteresowanie życiem doczesnym humanisty nie oznaczało rezygnacji z wiary w Boga, wobec którego spełniał swe powinności jednak już nie jako fanatyk religijny, ale postępujący w myśl zasady „Bogu co boskie, cesarzowi co cesarskie”, człowiekowi co ludzkie, więc przede wszystkim radość życia i możliwość rozwoju.
Humanistyczne nawiązania do antyku są widoczne w literaturze polskiej, w dziełach literackich pojawiają się postaci z mitów greckich. W „Odprawie posłów greckich” Kochanowski przedstawia bohaterów wojny trojańskiej. Z powodu nawiązania do tradycji antycznego świata grecko-rzymskiego renesans można określić jako epokę klasyczną.
Prąd i ruch społeczny renesansu to reformacja.
Kościół odgrywał jeszcze wielką rolę w całej Europie, gdy wstrząsnęła nim wielka fala reformacji. Wielcy reformatorzy to Luter, Kalwin i Hus. Luter przeciwstawiał się demoralizacji kościoła, jego wypaczeniom, odrzucał rolę kościoła jako głównego pośrednika w kontaktach z Bogiem. Reformatorzy negowali przypisywaną sobie przez kościół nieomylność i odrzucali jego większość dogmatów. Uważali religię za indywidualną sprawę człowieka.
Największe religie europejskie powstałe w wyniku reformacji to kalwinizm i luteranizm.
Oba prądy renesansu, humanizm i reformacja dały narodom europejskim tożsamość kulturalną i postęp w dziedzinie nauki i sztuki. Humanizm skierował uwagę człowieka na naukę i wartości rozwojowe, jakie można osiągnąć podczas życia na ziemi. Reformacja spowodowała uniezależnienie się szeregu państw od Kościoła zarządzanego centralnie przez papieża. Biblię tłumaczono na języki narodowe, dzięki czemu religia mogła się stać bardziej dostępna dla prostego wyznawcy, który nie znał łaciny i nie rozumiał, co się do niego mówi podczas obrzędów religijnych.
W literaturze polskiej pojawia się pierwszy poeta, który tworzy w języku narodowym – Mikołaj Rej. Zyskał on miano ojca literatury polskiej. Jego młodszego kolegę po piórze Jana Kochanowskiego natomiast nazywamy ojcem poezji polskiej. W polskiej literaturze pojawili się jeszcze pisarze polityczni: Andrzej Frycz Modrzewski i Łukasz Górnicki. Inni twórcy tego okresu to: Mikołaj Sęp Sarzyński, Szymon Szymonowic, Piotr Skarga.
Przedstawiciele literatury obcej to: Giowanni Boccacio, Miguel de Serwantes, Francesko Petrarka, Wiliam Shakespeare.
Ważne wydarzenia tego okresu w Polsce:
§ Podpisano nowy traktat z Krzyżakami w Krakowie. Ziemie Zakonu przekształcono w świeckie państwo Prusy, lennika Polski,
§ 1569 r – za panowania Zygmunta Augusta Polska i Litwa podpisały unie w Lublinie. Odtąd oba kraje miały prowadzić wspólną politykę zagraniczną, wojskową, monetarną, razem wybierać sejm i senat, a także króla,
§ 1573 – Pierwsza wolna elekcja, na której szlachta wybrała na króla Polski Henryka Walezego,
§ 1587 – Na tronie zasiada Zygmunt III Waza, który kontynuował wojnę o Inflanty – ziemie po Zakonie Inflanckim.
Hetman litewski Jan Chodkiewicz stacza bitwę ze Szwedami pod Kircholmem i było to wspaniałe zwycięstwo polskiej husarii, najlepszej wówczas jazdy polskiej.
Wygenerowano: 2005-01-12
polski
darmowe wypracowania i ściągi - szkoła i studia