ŚCIĄGI.PL :: Najdawniejsze zabytki języka polskiego. "Bogurodzica"

> Strona główna

Szukaj ściągi
Szukanie zaawansowane | Dodaj prace

Temat: Najdawniejsze zabytki języka polskiego. "Bogurodzica"

Najdawniejsze zabytki języka polskiego. "Bogurodzica".

Bulla gnieźnieńska zwana "złotą" z roku 1136 zawiera 410 wyrazów polskich - nazw miejscowości i ich mieszkańców.
Księga henrykowska z roku 1270 zawiera pierwsze zdanie polskie: "Daj ać ja pobruszę a ty poczywaj".
"Bogurodzica" z XIII w.
Kazania świętokrzyskie z XIV w. (odkrycie w 1890 r.)
Kazania gnieźnieńskie z XV w.

Zachowały się trzy odpisy tekstu, najstarszy dwuzwrotkowy z 1407 r., trzynastozwrotkowy z 1408 r. i 22-zwrotkowy z II poł. XV w.

"Bogurodzica" należy do tzw. pieśni maryjnych, poświęconych Matce Boskiej. W I zwrotce zawarta jest prośba wiernych, by Matka Boska pozyskała dla nich swego syna - Chrystusa i zesłała na ziemię wśród ludzi. W I zwrotce
adresowanej do Pana Jezusa wierni proszą o szczęśliwe życie na ziemi i dostanie się do nieba po śmierci.

Nieznany autor znał zapewne sztukę poetycką i miał zdolności literackie, skoro:

podzielił tekst na zwrotki,
zastosował po każdej zwrotce refren,
zastosował rymy zarówno zewnętrzne jak i wewnętrzne.

O dawności tekstu świadczą archaiczne formy językowe:

bogurodzica - stara składnia (rodzica - komu?), dziś rodzica - czyja?
Bogurodzica dziewica Maryja - mianowniki w roli wołaczy
zwolena, sławiena - brak przegłosu tj. przejścia e:o:a to zjawisko jest typowe dla języka polskiego, np.:

- nieść - niosę
- wieźć - wiozę
- bielić - biały
-
zwolena - wybrana
zyszczy, spuści - stary tryb rozkazowy zakończony na -i lub -y
dziela - dla - przyimek w funkcji przyczynowej (z powodu)
zbożny - dostatni, bogaty, pobożny